HANHART 417 ES

Hanhart 417 ES: de eerste chronograaf van de Duitse luchtmacht

Halverwege de jaren vijftig stond de pas opgerichte Bundeswehr voor een simpele vraag: waar haal je pilotenchronografen vandaan? De traditie daarvoor lag in Glashütte, en Glashütte lag achter het IJzeren Gordijn. Dus ging de opdracht naar het Zwarte Woud. Wat Hanhart tussen 1953 en 1962 bouwde, was de 417 ES, en die werd het eerste horloge dat de luchtmacht van de Bundeswehr aan haar piloten uitreikte.

Het ging om zo'n duizend exemplaren. Wie vandaag een origineel vindt, betaalt een bedrag van vijf cijfers. De afkorting ES staat overigens niet voor iets geheimzinnigs, maar voor Edelstahl: roestvrij staal.

Waarom het horloge eruitziet zoals het eruitziet

De eisenlijst van de Bundeswehr telde drie punten: robuust, betrouwbaar, afleesbaar. Aan elke keuze zie je dat die daaruit voortkomt. Twee subwijzerplaten in plaats van drie, zodat het vlak rustig blijft. Een gecanneleerde lunette die zich ook met verkleumde vingers laat draaien en waarvan je de rode markering als geheugensteun instelt. Minuten- en secondewijzers die aan het uiteinde naar beneden zijn gebogen, zodat ze dichter bij de schaal liggen en je ook bij een schuine blik geen minuut verkeerd afleest. Niets daarvan is decoratie.

Hanhart bouwde de heruitgave lange tijd alleen in 42 mm en is inmiddels teruggekeerd naar de oorspronkelijke maat van 39 mm. Beide bestaan nu naast elkaar, en beide dragen kleiner dan het getal doet vermoeden.

De uitvoeringen en hun namen

Een deel van de modelnamen komt helemaal niet van Hanhart, maar uit de verzamelaarswereld, die ze in de loop van decennia heeft gevormd.

Panda en Reverse Panda verwijzen naar de contrastverdeling: een lichte wijzerplaat met donkere tellers, of andersom. De term ontstond in de jaren zestig, omdat de twee donkere cirkels op een lichte ondergrond aan een pandagezicht doen denken.

Moby Dick is de witte uitvoering met gebruineerde blauwe wijzers. In de jaren vijftig bestond die slechts sporadisch, bedoeld voor civiele gebruikers zonder militaire voorschriften. Omdat hij zo zeldzaam bleef, doopte de verzamelaarswereld hem naar de witte walvis van Melville. Hanhart heeft de naam later overgenomen.

Flyback betekent dat één druk op de knop de lopende stoptijd op nul zet en direct opnieuw start. In de luchtnavigatie, waar etappes zonder pauze op elkaar volgden, was dat geen luxe, maar noodzaak. De Heritage Flyback combineert dit uurwerk met een rode drukknop van keramiek, die zijn kleur in het materiaal draagt in plaats van in een laklaag.

415 ES is de zus uit de motorsport: in plaats van de pilotenlunette een tachymeterschaal, waarmee je gemiddelde snelheden afleest. En de 417 TI Desert Pilot is de enige van titanium, gelimiteerd tot 200 exemplaren per maat.